Yağlama ve Soğutma Sistemleri
Yağlama Sistemi
Birbiri üzerinde hareket eden motor parçalarının doğrudan doğruya temas etmelerini önleyerek, aşınmadan uzun süre ve verimli çalışmasını sağlayan sistemdir.
Motor Yağının Görevi
- Motorda çalışan parçaların temizliğini sağlamak ve hareketini kolaylaştırmak
- Sürtünmeye bağlı aşınmaları önleyerek motorun ömrünü uzatmak
- Motorun soğutulmasına yardımcı olmak
Kritik Uyarı
Motor yağının eksilmesi veya özelliğini kaybetmesi durumunda kuru sürtünme sonucu oluşan ısının etkisiyle motor parçaları birbirine kaynar ve sıkışır.
Motor yağı kalitesi motor ömrünü etkileyen en önemli faktördür.
Yağlama Sistemi Parçaları
Karter
Motor yağına depoluk eder. Aynı zamanda motorun alt tarafını kapatarak çalışan parçaları dış etkenlerden korur.
Yağ Pompası
Karterdeki yağı basınçlı olarak motorun çalışan parçalarına gönderir.
Yağ Filtresi
Yağ pompasının pompaladığı yağı süzerek, içindeki yabancı maddeleri temizler.
Yağ Göstergesi
Motor yağ basıncının çok düşük olduğunu, karterde yağ kalmadığını bildiren göstergedir.
Yağ seviyesi normalin çok altındaysa motor aşırı ısınarak zarar görür ve büyük masrafa yol açar.
Uyarı: Motor yağ seviyesinin tavsiye edilen değerden fazla olması da motor parçalarının zarar görmesine yol açar.
Kontak anahtarını çevirip aracı çalıştırdığımızda yağ göstergesi sönmüyorsa ya da sürüş halindeyken yağ göstergesinde herhangi bir anormallik görülürse motor hemen stop ettirilmeli ve yağ seviyesi kontrolü yapılmalıdır.
Karter contasının yırtılması motorda yağ kaybına yol açar.
Yağ Çubuğu
Yağ çubuğu motor çalışmazken, motor yağ seviyesini ölçmek için kullanılır.
Yağ kontrolü için kontak anahtarı kapatılmalı, motora dağılmış yağın tekrar kartere dönmesi ve doğru bir ölçüm yapılabilmesi için 4-5 dakika beklenmeli, aracın da düz bir zeminde olmasına dikkat edilmelidir.
Motora yağ supap (külbütör) kapağından konur.
Bilgilendirme: Kontak anahtarı motoru çalıştırmayacak şekilde açıldığında yağ göstergesi yanmıyorsa arıza yağ lambasının ampulündedir.
Soğutma Sistemi
Soğutma sisteminin görevi; motoru çalışma sıcaklığında tutmaktır.
Yanma ve sürtünme sonucu motor parçaları çok ısınır. Soğutma sistemi motoru soğutarak verimli çalışabileceği sıcaklıkta tutar ve motor parçalarının zarar görmesini önler.
Uyarı: Çalışma sıcaklığını gördüğümüz her soruda aklımıza soğutma sistemi gelmeli
Bilgilendirme: Motor çalışma sıcaklığına ulaşmadan gaz verilmesi uygun değildir.
Sistemin Çalışma Prensibi
Radyatör soğutma suyuna depoluk eder. Soğutma fanı radyatörün içindeki suyu soğutur. Su yeterince soğuduğunda termostat devreye girerek suyun daha fazla soğumasını önler. Daha sonra su pompası devreye girer ve soğutma suyunu motor bloğu su kanallarına yollar. Soğuk su kanallarda dolaşarak yanma sonucu ısınmış olan motoru soğutur ve tekrar radyatöre döner. Soğutma suyu devamlı motorun içinde bu şekilde devir daim ederek motorun çalışma sıcaklığında kalmasını ve zarar görmemesini sağlar.
Soğutma Sistemi Parçaları
Radyatör
Soğutma suyuna depoluk eder. Radyatördeki su peteklerin üzerinde olmalıdır.
Radyatördeki su azaldığında takviye su kabına kapaktaki işaretli yere (max yazan yere) kadar su ilave edilir.
Antifriz
Kışın soğuk havalarda suyun donmasını önlemek için radyatöre konulan sıvıdır.
Antifriz aynı zamanda soğutma sıvısının geçtiği yerlerde korozyonu, paslanmayı ve kireçlenmeyi önlediğinden her türlü iklim şartında soğutma suyuna konulması gereken bir kimyasaldır.
Vantilatör / Soğutma Fanı
Radyatördeki suyu soğutur.
Su Pompası (Devirdaim Pompası)
Radyatördeki suyu su kanallarına gönderir.
Vantilatör Kayışı
Su (Devir Daim) pompasına hareket verir.
Vantilatör kayışının kopması veya gevşemesi durumunda su pompası görevini yapamaz dolayısıyla motor ısısı aniden yükselir ve bu motorun hararet yapmasına neden olur.
Uyarı
Vantilatör kayışı aynı zamanda şarj sisteminin elemanı olan aküyü şarj eden alternatöre de hareket verir.
Vantilatör kayışının koptuğu ilk önce şarj göstergesinden anlaşılır.
Hararet Göstergesi
Soğutma suyunun ısısını gösterir.
Seyir halindeyken şekildeki hararet lambasının yanması soğutma suyunun sıcaklığının aşırı yükseldiğini ve derhal durulması gerektiğini bildirir.
Motor hararet yaparsa parçalar aşırı ısınarak zarar görür. Dolayısıyla büyük masrafa yol açar.
Motorun Hararet Yapmasının Nedenleri
- Motor suyunun eksilmesi motorun hararet yapmasının en önemli sebeplerindendir.
- Radyatörün sızdırması, radyatör kapağının arızalanması veya hortum ve bağlantı yerlerinde kaçak olması motor suyunu eksiltebilir.
- Bundan dolayı motor suyu seviyesi sık sık kontrol edilmelidir.
- Ayrıca aracı uygun devir ve viteste kullanmazsa ya da fan motoru arızalanırsa motor hararet yapabilir.
Motor Hararet Yaptığında Yapılması Gerekenler
- Trafik kurallarına uymak şartı ile derhal durulur ve vites boşa alındıktan sonra motor çalışır konumda bırakılır.
- Klima açık ise kapatılır, kalorifer sıcak konumda çalıştırılır.
- Aracın kaputu açılır.
- Takviye su kabının kapağı kalın bir bezle bastırılarak yarım tur gevşetilir ve radyatörün hava basıncı alınır. Daha sonra kapak tam tur çevrilir ve açılır.
- Kaptaki işaretli yere kadar (max yazan) ılık içilebilecek temizlikte su eklenir ve aracın soğuması beklenir.
Kritik Uyarı
Motor çok sıcak iken radyatöre soğuk su konulursa silindir kapağı çatlar.
Hepsi tamamsa ve motorda hararet devam ediyorsa stop edilir ve servis çağrılır.
Artık Teste Hazırsınız!
20 adet ehliyet sınav sorusu ile öğrendiklerinizi pekiştirin.
İlgili Ehliyet Sınav Soruları
Bu ders ile ilgili 20 adet ehliyet sınav sorusu çözebilir, sınavınıza hazırlanabilirsiniz. Tüm sorular MEB müfredatına uygun olarak hazırlanmıştır.